جی پی اس
جی پی اس

جی پی اس چیست؟

جی پی اس : سیستم تعیین موقعیت جهانی یا همان جی پی اس (GPS) که مخفف عبارت Global Positioning System می باشد، یک سیستم ناوبری ماهواره ای فضا مبنا است . این سیستم، در صورت عدم وجود مانع در مسیر دید حداقل چهار ماهواره، اطلاعتی پیرامون موقعیت و زمان، در هر شرایط آب و هوایی در هرکجای نزدیک زمین فراهم می کند.

جی.پی.اس ها قابلیت های خاصی را در اختیار کاربری های نظامی و عمومی به صورت رایگان قرار می دهد. این سامانه مجموعه ای از 32 ماهواره (31 ماهواره فعال) است که توسط وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا در مدار زمین قرار گرفته است. سیستم مورد نظر ما در بدو شکل گیری خود وظیفه خدمت رسانی به کاربری نظامی را داشته اما وزارت دفاع آمریکا در سال 1980 میلادی دسترسی آن را برای کاربری های عمومی نیز آزاد کرده است.

این سیستم که به صورت 24 ساعته در هر شرایط آب و هوایی به صورت رایگان کار می کند دارای فاز های حامل L1,L2,L5 می باشد که در مقالات بعدی به تشریح آن ها خواهیم پرداخت .

جی.ان.اس. اس (GNSS) چیست؟

جی.ان.اس. اس (GNSS) چیست؟

جی.ان.اس. اس (GNSS) چیست؟

سیستم تعیین موقعیت ماهواره ای جهانی یا همان جی.ان.اس.اس (GNSS) که مخفف عبارتGlobal Navigation Satellite System  است به منظومه هایی از ماهواره ها اشاره دارد که وظیفه ارسال سیگنال از فضا به زمین را به جهت امر تعیین موقعیت و تشخیص زمان دارند. در معنا جی.ان.اس.اس (GNSS) پوشش جهانی را به دنبال خواهد داشت. منظومه های نام برده عبارتند از ماهواره های گالیله (Galileo) توسط اروپا، GPS از آمریکا، گلوناس (GLONASS) از روسیه و بیدو (BeiDou) از چین.

عملکرد جی.ان.اس.اس (GNSS) بر اساس 4 شاخصه اصلی مورد بررسی قرار می گیرد.

  • دقت: تفاوت میان اندازه گیری های گیرنده و موقعیت حقیقی، زمان و سرعت
  • یکپارچگی: قابلیت سیستم، در ایجاد یکپارچگی در اطمینان و تغییرات جزئی در اطلاعات تعیین موقیعت
  • تداوم: توانایی سیستم در عملکرد بی وقفه
  • دسترسی: درصد زمانی که یک سیگنال دقت، یکپارچگی و تداوم را پوشش می دهد.

چه شباهتی میان جی پی اس (GPS) و جی ان اس اس (GNSS) وجود دارد ؟

در کل سیستم جی.ان.اس.اس (GNSS) شکل تکامل یافته سیستم جی.پی.اس (GPS) می باشد. هر دو، مجموعه ای از ماهواره های تعیین موقعیت هستند. هر دو سیستم با ارسال سیگنال از مدار زمین به سمت گیرنده های زمینی اطلاعاتی پیرامون تشخیص موقیعت، زمان و سرعت ارسال می کنند.

هر دو سیستم پوشش جهانی دارند و دریافت اطلاعات آن ها توسط گیرنده های زمینی به صورت رایگان امکان پذیر است. هر دو سیستم دارای کاربری های تقریبا مشترک هستند که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تجهیزات ترسیم نقشه (Mapping) و دنبال کننده (Tracking)
  • ماشین آلات صنعتی
  • جریان های دریایی
  • ناوبری هوایی
  • خودروها و وسایل نقلیه

تفاوت جی.پی.اس (GPS) و جی.ان.ا.س.اس (GNSS) در چیست ؟

همان طور که پیش تر نیز اشاره شد سیستم جی.ان.اس.اس (GNSS) شکل تکامل یافته سیستم GPS می باشد. در اصل منظومه جی.پی.اس (GPS) بخشی از شاکله وجودی سیستم جی.ان.اس.اس (GNSS) می باشد. قدمت سیستم جی.پی.اس (GPS) از منظومه های جدید جی.ان.اس.اس (GNSS) بسیار بیشتر بوده و راه اندازی این سیستم به دهه 70 یا 60 میلادی باز می گردد.

این درحالی است که سیستم جی ان اس اس (GNSS) به نسبت جی پی اس (GPS) سیستمی نوپا محسوب می شود. تعداد ماهواره های موجود در مدار GPS به 32 می رسد. در حالی که تعداد ماهواره های جی.ان.ا.س.اس (GNSS) علاوه بر ماهواره های جی.پی.ا.س (GPS)، شامل ماهواره های گلوناس (GLONASS) با بیش از 24 ماهواره، گالیله (Galileo) با بیش از 24 ماهواره و بیدو (BeiDou) با 35 ماهواره تا سال 2020 میلادی می شود.

در قیاس مجموعه ماهواره های جی.پی.اس (GPS) 32 عدد و مجموعه ماهواره های جی.ان.ا.س.اس (GNSS) به بیش از 115 ماهواره نیز می رسد.

 

نقش تعداد فرکانس در عملکرد جی پی اس (GPS) یا جی.ان.اس.اس (GNSS)

جدا از بحث رقابت های تجاری و گیرنده های ارزان و گران موجود در بازار، اینگونه باید گفت که گیرنده های GPS با به روز شدن تکنولوژی منسوخ شده و امروزه نقشه برداران با گیرنده های جی.ان.اس.اس (GNSS) به برداشت اطلاعات مکانی می پردازند.

مبحث تعداد فرکانس های یک گیرنده نیز به خود گیرنده باز می گردد. در مقالات دیگر به شرح کامل فرکانس های ارسالی پرداخته خواهد شد. اما در اینجا این مهم توضیح داده می شود که گیرنده، صرف نظر از جی.پی.ا.س (GPS) یا جی.ان.اس.اس (GNSS) بودن آن، در صورت دریافت سیگنال فاز حامل L1 تک فرکانسه و درصورت دریافت سیگنال فازهای موج حامل L1,L2 دو فرکانسه نامگذاری می شود.

همچنین چنانچه گیرنده سیگنال های مربوط به فاز های حامل L1,L2,L5 را دریافت کند سه فرکانسه و چنانچه علاوه بر این سه فرکانس، سیگنال های تزئینی ماهواره ها را دریافت کند چند فرکانس یا مالتی فرکانس (Multi Frequnecy) نامیده خواهد شد.

سامانه بین المللی – پوششی گسترده تر

سامانه های ناوبری ماهواره ای جهانی امروزه فقط شامل ماهواره های GPS نمی شوند. افزایش سامانه های ناوبری، افزایش ماهواره ها و افزایش فرکانس های ارسالی از جانب ماهواره به سمت گیرنده از جمله راهبرد های موجود در این صنعت برای افزایش کاربری های این سیستم ها و همچنین بهبود کیفیت و عملکرد آن هاست. گیرنده های نقشه برداری ماهواره ای دیگر با نام GPS شناخته نمی شوند و آن ها را به نام گیرنده های جی.ان.اس.اس (GNSS) می شناسند.

لغت جی.ان.اس.اس (GNSS) به معنی سامانه های ناوبری ماهواره ای جهانی است و مخفف Global Navigation Satellite Systems می باشد. جی.ان.اس.اس (GNSS) به این معناست که ماهواره های موجود در این سامانه در فضا تنها متعلق به یک کشور نبوده و سایر کشورها نیز هرکدام بسته به اهداف بلند مدت خود تعدادی ماهواره به این ناوگان افزوده و یا خواهند افزود. این مقاله نیز به شرح کامل این ناوگان و وضعیت ماهواره های موجو در آن پرداخته است.

در مقالات دیگر به معرفی و شرح کامل فرکانس های ارسالی از جانب ماهواره ها، انواع آن ها و کاربری و نوع عملکرد آن ها و هچنین انواع سامانه ها و تعیین موقعیت و ناوبری پرداخته خواهد شد.

1 دیدگاه

  1. […] آن ها به اینترنت شاهد همه گیر شدن نقشه های دیجیتالی و جی پی اس آنلاین هستیم ، اما پیش از گسترش اینترنت این محصولات […]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *