مقدمه
با توجه به شرایط ویژه و ناپایدار اخیر در کشور، تمامی سامانههای ارسال تصحیحات از جمله سامانه شمیم در حال حاضر تا اطلاع ثانوی از دسترس خارج شدهاند. به محض بازگشت شرایط به حالت پایدار و فراهم شدن امکان بهرهگیری از خدمات سامانههای شمیم، سحاب و هدی پرو، اطلاعرسانی لازم به سرعت از طریق کانالهای رسمی انجام خواهد شد.
امروزه سیستمهای ناوبری ماهوارهای GNSS در طیف گستردهای از کاربردهای تجاری، نظامی، صنعتی و فضایی به کار گرفته میشوند. به همین دلیل، حفاظت از این سیستمها در برابر تهدیدات فزاینده به یکی از دغدغههای اصلی کاربران تبدیل شده است. جمینگ و فریب دو روش متداول برای اختلال در عملکرد گیرندههای GPS و سیستمهای ناوبری GNSS به شمار میروند. نکته مهم درباره آسیبپذیری این سیستمها آن است که سیگنالهای GNSS از توان بسیار پایینی برخوردارند؛ به همین علت حتی یک منبع تداخل ضعیف نیز میتواند یک گیرنده GNSS را از کار بیندازد یا بدتر از آن، اطلاعات ناوبری نادرستی تولید کند. از دست رفتن کامل سیگنال به راحتی قابل شناسایی است، اما جابهجاییهای ناگهانی در موقعیت گزارششده توسط گیرنده GNSS تشخیص آن را دشوار میکند. مقابله با فریب GNSS نیز اغلب بسیار سخت و در برخی شرایط غیرممکن است. دستگاه جمر (Jammer) عملاً گیرنده GPS را از کار میاندازد، در حالی که فریب (Spoofing) گیرنده را گمراه کرده و دادههایی به ظاهر صحیح اما در واقع غلط در اختیار کاربر قرار میدهد؛ پرش ناگهانی موقعیت به نقطهای در شهر دیگر، خارج از کشور یا نقطهای دورافتاده در کویر از جمله پیامدهای این پدیده است.
۱. برداشت بیس و روور رادیویی (RTK رادیویی):
در این روش به دو گیرنده GPS نیاز است. یک گیرنده مجهز به رادیو UHF روی نقطهای با مختصات دقیق و معلوم به عنوان ایستگاه بیس نصب میشود و تصحیحات از طریق امواج رادیویی به گیرنده روور ارسال میگردد.
دقت: همانند RTK اینترنتی، دقت این روش به فاصله روور از ایستگاه بیس بستگی دارد.
دقت مسطحاتی = 8mm + 1ppm (به ازای هر کیلومتر فاصله از بیس، یک میلیمتر به خطا افزوده میشود)
دقت ارتفاعی = 15mm + 1ppm (به ازای هر کیلومتر فاصله از بیس، یک میلیمتر به خطا افزوده میشود)
کاربردها: مناسب برای مناطقی که فاقد پوشش اینترنت هستند، مانند نواحی دورافتاده، کویری و کوهستانی.
۲. استفاده از ایستگاه بیس اینترنتی:
نحوه کار: در این روش یک دستگاه بیس اینترنتی در نقطهای با مختصات دقیق و معلوم نصب میشود. برای آشنایی با نحوه تعیین مختصات نقطه کنترل، میتوانید به مقاله «دستورالعمل تعیین مختصات نقطه کنترل برای راهاندازی بیس اینترنتی» مراجعه کنید. سپس سایر نقشهبرداران تا شعاع حدود ۴۰ کیلومتر میتوانند از طریق اینترنت به این ایستگاه متصل شده، تصحیحات را دریافت کرده و موقعیت دقیق خود را به روش RTK تعیین کنند.
شرکت دانشبنیان مکانپرداز رایمند با ارائه سرویس بیس اینترنتی، امکان انجام برداشت RTK مستقل از سامانههایی مانند شمیم را فراهم کرده است. کاربران میتوانند با یک گیرنده دارای شیار سیمکارت از سری Raymax یا Rayvision و ثبتنام در سامانه رایمند من، بیس اینترنتی اختصاصی خود را راهاندازی کنند. لازم به ذکر است که برای اتصال گیرنده روور به این سرویس، الزامی به رایمند بودن دستگاه روور وجود ندارد. برای دریافت اطلاعات بیشتر میتوانید به صفحه Raycaster مراجعه کنید.
دقت: دقت این روش وابسته به فاصله روور از ایستگاه بیس اینترنتی است؛ دقت مسطحاتی برابر با 8mm + 1ppm و دقت ارتفاعی برابر با 15mm + 1ppm در نظر گرفته میشود.
کاربردها: این روش محدودیتهای اصلی RTK رادیویی از جمله نیاز به رادیو UHF و مشکل تضعیف امواج رادیویی در مناطق پرموانع یا فاصلههای طولانی را برطرف میکند. در هر جایی که پوشش اینترنت وجود داشته باشد، این روش گزینهای مناسب برای عملیات نقشهبرداری دقیق است.
۳. روش PPP (Precise Point Positioning):
نحوه کار: در این روش تنها از یک گیرنده GPS استفاده میشود و دادهها با بهرهگیری از مدلهای دقیق مداری و تصحیحات جهانی (شامل تصحیحات ماهوارهای و خطاهای جوی) پردازش میگردند. این روش به ایستگاه بیس، اینترنت و رادیو UHF نیازی ندارد.
دقت: دقت معمول این روش در محدوده ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر است.
کاربردها: این روش برای مناطقی که دسترسی به ایستگاه بیس محلی امکانپذیر نیست، مانند مناطق دورافتاده یا دریا، کاربرد دارد.
علاوه بر قطعی سامانه شمیم، در صورت وجود اختلال ناشی از جمینگ (Jamming) و Spoofing در منطقه برداشت، انجام هرگونه عملیات برداشت اعم از بیس و روور رادیویی، PPP یا استفاده از ایستگاه CORS اینترنتی ممکن نخواهد بود؛ زیرا گیرنده به حالت فیکس (Fix) نمیرسد و حتی در صورت فیکس شدن، شیفت مختصاتی در دادهها رخ میدهد.
روشهای برداشت با گیرنده GPS در زمان قطعی سامانه شمیم
| روش برداشت | نیاز به ایستگاه بیس | نیاز به اینترنت | نیاز به رادیو UHF | امکان برداشت در شرایط جمینگ (Jamming) |
| برداشت بیس و روور رادیویی | دارد | ندارد | دارد | ندارد |
| برداشت با کمک CORS اینترنتی | دارد | دارد | ندارد | ندارد |
| برداشت PPP | ندارد | ندارد | ندارد | ندارد |
نیاز به راهنمایی بیشتر دارید؟
شرکت رایمند با احساس مسئولیت در قبال جامعه نقشهبرداری، به صورت شبانهروزی آماده پاسخگویی به سوالات شما کاربران گرامی است.
